راهنمای فارسی و کامل · CS50x هاروارد
آن ۳۰۰ دلاری که همهجا میبینی، لازم نیست و کسی هم از تو نمیخواهدش. مدرک رسمی CS50 خودش رایگان است — با امضای دیوید مالن و یک لینک قابلاستعلام. این صفحه دقیقاً میگوید از کجا شروع کنی، چه ۱۱ پروژهای جلویت است، و در هر کدام چه کار کنی.
رک و راست بگوییم: CS50 یک دورهٔ مهارت است، نه مدرک تحصیلی. واحد ترم نمیگیری، فارغالتحصیل نمیشوی، و کسی برایش فیش حقوقی صادر نمیکند. با این حال، سه چیز هست که آن را واقعی و قابلاستعلام میکند:
مدرک رایگان CS50 یک PDF رسمی است که پایینش را David J. Malan — استاد واقعی هاروارد — امضا کرده، و روی خودش یک آدرس استعلام دارد. یعنی هر کسی میتواند برود آن آدرس، مدرک تو را ببیند. مدرکی که در یک گروه تلگرامی فرستاده میشود این را ندارد.
میانگین اهمیتی ندارد. باید همهٔ تکالیف لازم را تحویل بدهی و روی تکتکشان حداقل ۷۰٪ بگیری؛ پروژهٔ نهایی هم همین شرط را دارد. ۷۰٪ روی نه تکلیف و ۶۰٪ روی یکی یعنی بدون مدرک.
لینک مدرک رایگان به گیتهاب تو اشاره میکند. مصاحبهکننده برای مدرک یک پی دی افای قشنگ نمیبیند؛ میرود پروفایل گیتهاب تو را باز میکند و کدهایت را میخواند. پس مدرک فقط یک بهانه است که طرف برود آنجا را ببیند.
راستش را بخواهیم: مدرک رایگان CS50 اعتبار دانشگاهی برای انتقال واحد (ACE) ندارد و خودِ CS50 این را در FAQ نوشته. برای انتقال واحد باید از راههای رسمی دانشگاه (Harvard Extension / Harvard Summer) بری که پولی است. اما برای کار، رزومه و مصاحبه هیچ شرکتی به «مدرک اعتبارمند» اهمیت نمیدهد؛ به این نگاه میکنند که آیا میتوانی یک چیز واقعی بسازی یا نه. پس آن ۳۰۰ دلار، چیزی به کارنامهات اضافه نمیکند که رایگان نداشته باشد.
اول، خودِ مدرسه را ببینیم. دورهٔ CS50 رایگان است — ویدیوها، تمرینها و فیدبکش رایگاناند. یک جای این داستان هزینه دارد: ثبتنام در edX. و همان ثبتنام، تنها جایی است که ممکن است ناخواسته پول از تو بخواهد.
“If you submit and receive a score of at least 70% on each of this course’s problem sets as well as its final project, you will be eligible for a free CS50 Certificate like the below.” — صفحهٔ رسمی مدرک CS50
«اگر در هر کدام از تکالیف این دوره و همچنین پروژهٔ نهاییاش حداقل ۷۰ درصد بگیری، واجد شرایط یک مدرک رایگان CS50 هستی.»
ثبتنام در edX اجباری است — حتی برای مدرک رایگان. ولی همان صفحهای که ثبتنام را از تو میخواهد، وسط کار دکمهٔ پرداخت ۵۰ تا ۳۰۰ دلاری هم جلویت میگذارد. خودِ CS50 در FAQ نوشته:
“Best to carefully re-read edX’s questions as you register. There is a ‘free’ or ‘audit’ option which requires no payment.” — FAQ رسمی CS50
پس راهحل توی همان صفحهای است که پول میخواهد: سؤالها را بخوان، گزینهٔ
audit را انتخاب کن، و بدون پرداخت ادامه بده. اگر پول کم داری و
یک لحظه گیج شوی، همانجا پول دادهای.
و اگر بعداً نظرت عوض شد: میتوانی تا ۱۰ روز قبل از مهلت نهایی، حتی پس از تمامکردن دوره، مدرک verify را بخری. مهلت نهایی این دوره ۳۰ ژوئن ۲۰۲۷ است. و اگر بخری، مدرک رایگان را هم میگیری. پس آن ۳۰۰ دلار چیزی به تو اضافه نمیکند که رایگان نداشته باشد؛ فقط پشتوانهٔ ACE و مدرکی را میخرد که بعضی دانشگاهها قبولش میکنند.
تنها تلهٔ این معامله: خودِ CS50 میگوید برای جلوگیری از مشکلاتی که صدور مدرک را به تأخیر میاندازد، بهتر است verify را قبل از تمامکردن دوره بخری. اگر دیر بخری، ممکن است بیش از ۳۰ روز طول بکشد و CS50 هم نمیتواند زودتر صادرش کند. پس اگر مطمئنی مدرک رایگان برایت کافی است، همان رایگان را بردار و اصلاً پول نده.
حتی برای مدرک رایگان. بدون ثبتنام در edX، حتی Gradebook هم برایت باز نمیشود. پس اول همین را حل کن؛ بقیهٔ مسیر روی همین حساب میچرخد.
مدرک verify را میتوانی تا ۱۰ روز قبل از ۳۰ ژوئن ۲۰۲۷ بخری، حتی اگر تا آن موقع دوره را تمام کرده باشی. پس پول را فوراً نده.
Gradebook هر سال از نو ساخته میشود. کاری که سال قبل تحویل دادهای به این دوره منتقل نمیشود. اگر منتظری، بدان اینطور نیست.
تنها کاری که از یک ترم به ترم بعد منتقل میشود، آن است که در ترم جاری تحویل داده باشی — و آن هم فقط اگر مهلت دوره تمدید شود. نسخههای قدیمیتر دوره اصلاً قابل ارائه نیستند.
ترتیب زیر را رعایت کن. ویدیو کوتاه، بعد فوراً کد — نه برعکس.
گیتهاب بساز، در submit.cs50.io
با گیتهاب وارد شو و Authorize cs50 را بزن. بعد وارد
cs50.dev شو و
update50 را اجرا کن.
یک حساب edX بساز، در دوره گزینهٔ audit را انتخاب کن (پرداخت
نکن)، بعد در
Gradebook
روی enroll بزن. بدون این دو تا Gradebook باز نمیشود، و بدون
Gradebook هیچ مدرکی نداری — رایگان یا پولی.
هر هفته ویدیوها را ببین و همان تمرین را همان هفته تحویل بده. برای هیچ تمرین مهلت ثابت و جداگانهای اعلام نشده؛ کل دوره یک مهلت واحد دارد: ۳۰ ژوئن ۲۰۲۷. پس لازم نیست تقویم هفتگی دنبال کنی — ریتم خودت را نگه دار، فقط مواظب باش تا آن تاریخ بمانی.
نمرهٔ هر تمرین دو تکه است: ۷۵٪ درستی (check50) و ۲۵٪ استایل
(style50). مثلاً ۷ از ۸ درستی با ۰٫۹۵ استایل میشود ۸۹٪. برای
تیک سبز، مجموع باید ۷۰٪ یا بیشتر باشد. بعد با دکمههای Submit خودِ
صفحهٔ همان هفته تحویل بده؛ روی نام تمرین در Gradebook هم بزن تا هر دو
نمره را جدا ببینی. تنها استثنا، پروژهٔ نهایی است که با
submit50 cs50/problems/2026/x/project تحویل میشود. وقتی نوار
پیشرفت سبز شد، لینک مدرک را در پروفایل گیتهابت بگذار.
هر تیک که بزنی توی مرورگر خودت ذخیره میشود و با بستن صفحه پاک نمیشود.
مدرک CS50 دروازه است، نه ویترین. کسی که CS50 را دیده، گیتهاب تو را باز میکند. پس پروفایلت باید شبیه یک رزومهٔ زنده باشد. سه کار که ۱۰ دقیقه وقت میبرد و فرقش را میگذارد:
یک مخزن به اسم username/username بساز. همانجا بنویس کی هستی،
چه ساختهای، و لینک مدرکت را بگذار. این صفحه اولین چیزی است که باز میشود.
مرتب، با نام درست. کدهای ترت شده و بدون فایل اضافه نگه دار — CS50 خودش کدهای راهحل را بهصورت تصادفی audit میکند و آدم با کدِ ترکی هم مشکل دارد.
یک README که بگوید «چطور نصب کنم، چطور اجرا کنم، چه کرده» — نه یک README خالی. همین، تفاوت بین یک رزومه و یک ویترین خالی است.
پایینتر، آموزش قدمبهقدم هر پروژه باز میشود: اینکه CS50 دقیقاً از تو چه میخواهد، به چه ترتیبی بروی، و کجای کار بیشتر آدمها گیر میکنند. شمارهات را بگذار تا باز شود.
صادقانه، قبل از اینکه شمارهات را بدهی: CS50 مسیر کوتاهی نیست. بیشتر کسانی که ثبتنام میکنند به پایان نمیرسند. این راهنما برای همان کسانی است که حاضرند وقت بگذارند — و اگر وسط راه گیر کنند، دقیقاً بگویند کجا.
دروازه باز شد. موفق باشی .
این ۱۱ پروژه را به ترتیب برو. هر کدام را باز کن.
این مسیر حدود ۱۰۰ تا ۲۰۰ ساعت وقت میگیرد و تقریباً همه در هفتهٔ اول یا دوم زمین میخورند — معمولاً روی همین پروژههای اول. هیچ اشکالی هم ندارد. تنها راه عبور از این تله، کوچک کردن مسئله است: هر بار فقط یک تکه را بساز، تست کن، و بعد برو سراغ بعدی. دقیقاً همین کار را در راهنمای هر پروژه برایت شکستهام.
CS50 هر سال کدِ راهحلها را تصادفی بررسی میکند و اگر کد شبیه راهحل مرجع باشد، بازبینی انسانی میخورد. هزینهاش فقط نمره نیست؛ ممکن است کل دورهات به خطر بیفتد. تنها راه ماندن این است که خودت بنویسی — سخت است، ولی کدی که خودت نوشتهای قابل دفاع است.
CS50 بعد از ثبت، فیدبک میدهد و نمرهها موقت هستند؛ چند هفته بعد میتوانند پایین بیایند. و برای مدرک، هر تکلیف باید ۷۰+ بماند. هیچوقت روی «۷۱٪» حساب نکن؛ دو بار پشت سر هم پایین بیایی میشود.
FAQ رسمی میگوید برای هر تکلیف ۱۰ تا ۲۰ ساعت وقت حساب کن؛ یعنی کل دوره حدود ۱۱۰ تا ۲۲۰ ساعت. راهحل عجله نیست — این است که هر هفته فقط همان یک هفته را ببند. موتور محاسباتی تو هفتهٔ آخره، نه آخر هفته.
توی هر هفته معمولاً چند تای «آسانتر» و چند تای «سختتر» هست. تو فقط یکی از هر دسته لازم داری. لازم نیست همه را حل کنی — و لازم نیست سختترینش را انتخاب کنی. CS50 بالاترین نمرهٔ دو نسخه را برایت ثبت میکند؛ خودت انتخابت را ساده بگیر.
audit در edX و مدرک
رایگان CS50. هر دو صریحاً در FAQ رسمی CS50 آمده. ما چیزی هک نکردیم؛ از همان
چیزی استفاده میکنیم که خودِ CS50 رایگان اعلام کرده.